ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੋਗਦਾਨ

ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਾਕੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਾਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਾਂਭੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਓਲੰਪਿਕ, ਵਰਲਡ ਕੱਪ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਦਿਵਾਇਆ। ਇਹ ਸਫਰ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਡਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਿਹਨਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ

ਹਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਆਈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਖੇਡ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਜੁੜ ਗਿਆ।

ਲਾਹੌਰ (ਜੋ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਕਲੱਬ ਬਣੇ। ਫੌਜੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਟੀਮਵਰਕ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

1928 ਦੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1956 ਮੈਲਬੋਰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਛੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਕੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ।

ਸੰਸਾਰਪੁਰ – ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਨਰਸਰੀ

ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਵੀ ਕੀਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਖੇਡੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਖਿਡਾਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡੇ। 1968 ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 7 ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦੇ ਹੀ ਚੁਣੇ ਗਏ – 5 ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਕੀਨੀਆ ਲਈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੇਡ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ।

ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿਵਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਹਨ, ਜੋ 1952, 1956, 1960 ਅਤੇ 1964 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਖਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਂ ਅਜੀਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1968, 1972 ਅਤੇ 1976 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੀ ਖਿਡਾਰੀ 1975 ਦਾ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ।

ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1956 ਦੇ ਮੈਲਬੋਰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਜੋ 1964 ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਮਿੱਠਾਪੁਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ

ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਪਿੰਡ ਮਿੱਠਾਪੁਰ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਅੱਜ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਮਾਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਿੱਠਾਪੁਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅਹਿਮ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2020 ਦੇ ਟੋਕੀਓ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਨੇ 41 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਟੀਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਮਾਣ ਦਾ ਪਲ ਸੀ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 2023 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ।

ਮਿੱਠਾਪੁਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਅੱਗੇਲੀ ਪੰਗਤੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨਿਕਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਖਿਡਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟ੍ਰਾਫ਼ੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ਮਾਹਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ 2024 ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2023 ਵਰਗੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ, ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ

ਟੋਕੀਓ ਓਲੰਪਿਕ 2020 ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਲਈ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ 41 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਰੱਖਿਆ। ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲ 6 ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਦਿਖਾਈ, ਜਦਕਿ ਹਾਰਦਿਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਡਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਜਰਮਨੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 5–4 ਦੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਿਰਣਾਇਕ ਰਿਹਾ।

ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਿਸੇਦਾਰੀ ਰਹੀ। ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਡਰੈਗ-ਫਲਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੇ। ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਹਿਮ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਹਾਰਦਿਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਡਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਜਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ।

ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ 2023 (ਹਾਂਗਝੂ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 7 ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ। ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ ਬਣਾਏ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਨੂੰ 5–1 ਨਾਲ ਹਰਾਉਣਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਬਦਬੇਦਾਰ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰਹੀ।

FIH ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ 2023 (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਕਵਾਰਟਰਫਾਈਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੀਮ ਮੈਡਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੀ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਰਿਹਾ। ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੋਲ ਸਕੋਰਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ। ਹਾਰਦਿਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿਡਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖੇਡ ਨਾਲ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਿਆ। ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਡੇ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵੀ ਸਫਲ ਖੇਡ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਏਸ਼ੀਆ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟ੍ਰਾਫ਼ੀ 2023 ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਹਰਮਨਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੈਨਲਟੀ ਕਾਰਨਰ ਮਹਾਰਤ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਖੇਡ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਡਫੀਲਡ ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 6 ਤੋਂ 10 ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੋਲ ਸਕੋਰਿੰਗ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੱਕ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੌਰਵ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਵੀ ਹੈ।