ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ – ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਆਸ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ

“ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿਮਰਿਐ ਘਰ ਨਉ ਨਿਧਿ ਆਵੈ ਧਾਇ, ਸਭ ਥਾਈ ਹੋਇ ਸਹਾਇ…” ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਗਤੀ ਸਾਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਪਏ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

ਲਹਿਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ

ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਹਿਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਲਾਕਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਖਾਸ ਪਹਿਚਾਣ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਭਾਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇੜੇ ਸੈਫਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਧਾਰਨ।

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਭਾਗਰਾਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਹਿਲ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਅਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਲਾਇਆ। ਭਾਈ ਭਾਗਰਾਮ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ। ਇਸ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤੇ ਰੌਣਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਥੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬੀਬੀ ਕਰਮੋ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ

ਲਹਿਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਾਤਾ, ਬੀਬੀ ਕਰਮੋ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋਣਗੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ। ਇਸੇ ਕਿਰਪਾ ਭਰੇ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ “ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ” ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਗਤਾਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅੱਜ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ – ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਚੱਜੇ ਜੋੜੇ ਘਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਗਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਕਾਊਂਟਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਕੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਅਦਭੁੱਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ

ਕਈ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਜ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੰਦੇਸ਼

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਫਰਤ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਵੇਗੀ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਆਸ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਬਚਨ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।