ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਜਿਸ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ

ਗੁਰੂਆਂ, ਸੰਤਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਈ ਹੈ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਰਫ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਦਖ਼ਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੇ ਸੱਤਾ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਯਾਦ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇੱਕੋ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੇ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।

ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ: ਜਦੋਂ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਛੂਹੇ ਸੰਤ ਦੇ ਪੈਰ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ “ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ” ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੰਤ ਜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ‘ਤੇ ਕਾਫੀ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ PM ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ- “ਅਸੀਂ ਹੈਗੇ ਹਾਂ ਨਾ! ਕੀ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?” ਇਹ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸਾਲ ਸੀ।

ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ: ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਗੜ੍ਹ

ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ, “ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ” ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਰਾ ਸਿਰਫ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਇਸ ਫੇਰੀ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁਣ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਆਦਮਪੁਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਯਾਦ

ਇਸ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਆਦਮਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦਿਆਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਏਅਰਪੋਰਟ” ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਮੋਦੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਤੱਕ: ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਫਲਸਫਾ

ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਾਂ ਰੈਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 15ਵੀਂ-16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਜਿਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੱਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜਨਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

“ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ” – ਇਹ ਪੰਗਤੀ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਮੰਗ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਰਗ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਗ੍ਰੰਥ “ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ” ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਵਾਨ 1377 ਜਾਂ 1399 ਈਸਵੀ ਦੀ ਮਾਘ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਸ਼ੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਥੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡਾਂ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਸੀ।

PM ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਤੀਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਡੇਰਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਡੇਰੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। 25 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ “ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ” ਸਨਮਾਨ ਇਸੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ – ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਫੇਰੀ, ਸੰਤ ਸਤਿਕਾਰ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਸਿਰਫ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਦਲਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਿ “ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ” ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ “ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ” ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਕਾਸ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।