ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦ ਦਾ ਘਟਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ

ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਹਊਆ ਸ਼ਾਇਦ ਤਿੰਨ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਭੜਕਾਊ ਗ੍ਰੈਫਿਟੀ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਾਦਰਜਨਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਝਾਕੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲੂਸ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ “ਪ੍ਰੋਟੋ-ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ” ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਦੀ ਬਹੁਮਤ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਸਮਰਥਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ – ਰਵਾਇਤੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਖੁਦ ਗੁਆਂਢੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਦਾ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਲਬਰਟਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਮੁੱਦਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਭੱਖ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਡੇਵਿਡ ਐਬੀ ਨੇ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ “ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹੀ” ਦੱਸਿਆ।

ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਛੋਹਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਲਬਰਟਾ ਸਿਰ ਦਰਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਭਾਰੂ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹਰ ਵੋਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 300,000 ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਤ ਸਮੂਹ ਬਣ ਜਾਣਗੇ ਜਿਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਘਟਨਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। 2020 ਵਿੱਚ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋਏ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕਾਰਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਬਲਕਿ ਬਹੁਮਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, 2019 ਵਿੱਚ, ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਮਤ ਤੋਂ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕੈਬਨਿਟ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ (ਐਨਡੀਪੀ) ਦਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।

ਅੱਜ, ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। 2025 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਪੀ ਨੂੰ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਕੀਤਾ। ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ-ਮੂਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਕਾਰਨੀ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਨੀਤਾ ਆਨੰਦ, ਜੋ ਅੱਧੀ-ਤਾਮਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰੂਬੀ ਸਹੋਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟਦੇ ਸਮਰਥਨ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਿੱਖ ਸਮਰਥਨ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰੀਬੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮੀਦ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵੱਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ “51ਵਾਂ ਰਾਜ” ਕਹਿ ਕੇ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਝਿੜਕਣ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੇ 50% ਟੈਰਿਫ ਲਗਾ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਹਨ।

ਕੈਨੇਡਾ ਹੁਣ ਇਹ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣਾ ਓਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਚੀਨ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।

ਇਥੇ ਹੀ ਕਾਰਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਸਨ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਬਹੁਮਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਨੀ ਕੋਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੂੰਜੀ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਗਠਜੋੜ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।