ਐਡਮੰਟਨ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ : ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਊਡ੍ਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਜੋ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੈਰੋਲ ਤੇ ਛੁੱਟਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨਕਸਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 5:08 ਵਜੇ, ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਗਤ ‘ਨਿਤਨੇਮ’ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਐਡਮੰਟਨ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 27 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਕ੍ਰਿਊਡ੍ਰਾਈਵਰ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਪਾਦਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ 51 ਸਾਲਾ ਵਲੰਟੀਅਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ; ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਟਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੱਕੀ ਵੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੰਗਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ; ਪੁਲਿਸ ਪਹੁੰਚੀ; ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਅਪਰਾਧ ਇਕਾਈ ਵੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।

ਮੈਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਅਜੇ ਇੱਕ ਵੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਾਂਗ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੱਸਣਾ ਉਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਝੂਠੀ ਰਿਪੋਰਟ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ, ਉਹ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ – ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਅਜਿਹੀ ‘ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼’ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ – ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਫਵਾਹ – ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਤੱਥ ਹੈ: ਸ਼ੱਕੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਘੀ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਫਵੇ ਹਾਊਸ (ਸੁਧਾਰ ਘਰ) ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ (ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਫ਼ਰਤ ਅਪਰਾਧ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਵਾਂਗਾ), ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਹ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧੀ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਿਸਟਮ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ – ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ – ਕਿ ਨਾਨਕਸਰ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੌਖ ਕਾਰਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਓਟਾਵਾ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਕ ਜੋ ਉਸ ਵਿਚ ਖੁੰਝ ਗਿਆ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ‘ਹਾਫਵੇ ਹਾਊਸ’ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ:

“ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਐਡਮਿੰਟਨ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਹਮਲਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਐਡਮਿੰਟਨ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”

ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ – ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ – ਤਾਂ ਇਹ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਅਲਬਰਟਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੈਨੀਅਲ ਸਮਿਥ ਨੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਤੇ ਪੈਰੋਲ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਉਥੇ ਹੀ ਐਡਮੰਟਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਲੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਅਪਰਾਧ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰ, ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰਿਆ। ਪਰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਵਿਆਪਕ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ

ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਦਰਭ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਹਮਲਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ – ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ – ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨ ਨੇ, ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, “ਵਧ ਰਹੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਨਫ਼ਰਤ” ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਉਭਰਿਆ। ਜੂਨ 2023 ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਮੰਦਰ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਓਟਾਵਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਮਲਾਵਰ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਇਹ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਹਿਮ ਜਾਂ ਡਰ – ਇਹ ਉਸ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਲੈਣ।

ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਅਰੇ ਵਿਚ ਸਿਮਟ ਜਾਣਾ

ਇੱਥੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨੁਕਤਾ ਉਠਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਿਰ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਸੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ – ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਬਦ “ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ” ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗੋਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਮੂਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ” ਸ਼ਬਦ ਪੱਗ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਲਾਬਿਸਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ “ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸਦੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਬਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਤੀਜਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਜੋ ਵੱਖਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਸਰੀ, ਜਾਂ ਐਡਮੰਟਨ ਦਾ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਹਰ ਲੰਗਰ ਹਾਲ, ਅਤੇ ਹਰ ਆਮ ਸਿੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ।

ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਿੰਨਾ ਤੱਥ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ “ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਮੁੱਦਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਮ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਰਹੀ ਹੈ – ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ, ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਤੰਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਸ ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ ਦੀਆਂ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਸਲ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹਨ – ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਹਾਂਗਾ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਛੋਟੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਵਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਨਤੋੜ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੇਚਾਂ ਨਾਲ ਚਾਕੂ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋ ਕੋਈ ਗੱਲ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ, ਸੁਆਰਥੀ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਧੱਕੇ ਗਏ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ। ਪਰ ਇਹ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ (ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਸਲਵਾਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਐਂਕਰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਚੁੱਪ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਜੋ ਸਵੇਰੇ 5 ਵਜੇ ਨਾਨਕਸਰ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ – ਜ਼ੋਰਾ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿ ਇਹ ਮੰਦਰ “ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ – ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ। ਨਫ਼ਰਤ ਅਪਰਾਧ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਜੋ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਗੜਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਰੁਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੁਕਣਗੀ।

ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ “ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ” ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ “ਜਾਗਤ ਜੋਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਕਾਰ ਨਿਯਮ” ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਧੂਰੀ ਬਹਿਸ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿ ਸਕਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਐਡਮੰਟਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕਾਨੂੰਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ: ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਪੰਥ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੇ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਥੋਂ ਦੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ। ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਤਾਂ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਤਾਲਾ ਲਗਵਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਲ ਦੂਰ ਪੈਰੋਲ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਐਡਮਿੰਟਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਅਦਬੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਵਲੰਟੀਅਰ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ – ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਢਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 75 ਅਤੇ 51 ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।

ਉਸੇ ਦਿਨ, ਨਾਨਕਸਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ – ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਾਂ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖ ਕੇ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਇਹੀ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ ਹੈ: “ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ” – ਯਾਨੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ, ਠੀਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋ ਦੁਨੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਰ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਨਾਨਕਸਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਦੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੇ ਡੁੱਲਿਆ ਖੂਨ ਅਜੇ ਸੁੱਕਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।