“ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈ, ਉਹ ਸੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ”

ਤਿੰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ; ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦੀ ਅਮਰ ਦਾਸਤਾਂ

ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੁਝ ਨਾਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ, ਲੰਡਨ 1948, ਹੈਲਸਿੰਕੀ 1952 ਅਤੇ ਮੈਲਬਰਨ 1956 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਉਹ 1956 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਸਨ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੋਸਾਂਝ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੌਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਬੈਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਚ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 1952 ਅਤੇ 1956 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਚਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਖੇਡਦਿਆਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। ਇੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ।

ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ‘ਸੋਨ ਤਮਗਾ’

ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ 1948 ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੀ। ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਓਲੰਪਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ 4-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਲਬੀਰ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਿੱਤ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਖਾਸ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨਾ ਸੀ।

ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਓਲੰਪਿਕ 1952 ਵਿੱਚ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 6-1 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਪੰਜ ਗੋਲ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਸੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡਾਬਰਦਾਰ ਵੀ ਰਹੇ।

ਮੈਲਬਰਨ ਓਲੰਪਿਕ 1956 ਵਿੱਚ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ 38 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 1-0 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਲਗਾਤਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾਬਰਦਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ।

ਟੁੱਟੀ ਉਂਗਲ, ਪਰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ

1956 ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਂਗਲ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਚੋਟ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੇ, ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।

ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1971 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਰ ਆਇਆ 1975 ਦਾ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਲ, ਜਦੋਂ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ (ਮਲੇਸ਼ੀਆ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਇਸ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬੋਧੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ। ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 2-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖਿਤਾਬ ਹੈ।

1975 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਕੈਂਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਨ ਹੈਮਰੇਜ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਰਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿੱਜੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ 1945 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਏਐਸਆਈ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। 1961 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਛੱਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਐਥਲੀਟ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਨਮਾਨ

• 1957 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ: ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ/ਸਪੋਰਟਸ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੇ।
• 1982 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ।
• 2012 ਵਿੱਚ IOC ਸਨਮਾਨ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 16 Iconic Olympians ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
• 2015 ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ: ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 2019 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐਵਾਰਡ: ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ “The Golden Hat Trick” 1977 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ “The Golden Yardstick: In Quest of Hockey Excellence” ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ।

ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਹੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 25 ਮਈ 2020 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 96 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ “Olympian Balbir Singh Senior International Hockey Stadium” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਗਾਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕੀਤੇ, ਚੋਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੇਡਿਆ, ਨਿੱਜੀ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਦਾ ਅਮਰ ਰਹੇਗਾ।