Canada ਦੀ ਡਾਲਰਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਪੰਜਾਬ ਪਰਤਿਆ ਚਰਨ ਕਮਲ, ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਦਮ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਭੇਡਚਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਜੂਦ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ NRI ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸੇ ਭੀੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਵਤਨ ਪਰਤ ਕੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਜਿਊਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਮਿਸਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਚਰਨ ਕਮਲ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ‘ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਚੰਗੇ-ਭਲੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੇਡਚਾਲ ਤੱਕ 

ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਚਰਨ ਕਮਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਖ਼ੁਦ ਦਾ IELTS ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਸੀ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਇਹ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਹਰ ਸੈੱਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਰੁਤਬਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਲਈ, ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਭੇਡਚਾਲ ਅਧੀਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਲਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ੇ ‘ਤੇ Canada ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਸੋਚ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੈਟਲ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। 

ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ

Canada ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇਪਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਜਾਣਾ, ਆ ਕੇ ਕੁਝ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣਾ, ਸੌਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹੀ ਰੁਟੀਨ ਦੁਹਰਾਉਣਾ। ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਕੱਲੇਪਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ-ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੋਸਰੀ ਖ਼ਰੀਦਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਤੱਕ ਹਰ ਕੰਮ ਖ਼ੁਦ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਰਨ ਕਮਲ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਦੇ ਪੀਜ਼ਾ ਡਿਲੀਵਰੀ ਬੁਆਏ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫੋਰਕਲਿਫਟ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਊਬਰ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਚਲਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 250 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵੀ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Canada ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲੀ ਸਕੂਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਾਇਬ ਸੀ।

ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪਰਤਣ ਦਾ ਮੋੜ

ਇਸ ਮਸ਼ੀਨੀ ਦੌੜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ‘ਤੇ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਸ ਇਕੱਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਢਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।  ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਡਾ ਨਾਮ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਪਰਤਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਪੰਜਾਬ ਆ ਕੇ ਮੁੜ ਸੰਘਰਸ਼

ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ Canada ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਰਨ ਕਮਲ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਟੋਇਟਾ ਗੱਡੀ ਖ਼ਰੀਦੀ। ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਗੱਡੀ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ NRI ਗਾਹਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ NRI ਸੀਜ਼ਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਕੰਮ ਵਧੀਆ ਚੱਲਦਾ, ਪਰ ਸੀਜ਼ਨ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਲਗਭਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

ਘਰੇਲੂ ਰੈਸਿਪੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਕਰੋਬਾਰੀ ਆਈਡੀਆ

ਜਦੋਂ ਗੱਡੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਹਲੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਆਦ ਫਰੂਟ ਕਰੀਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਰਨ ਕਮਲ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਰਾਭਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਗੇਟ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਪਣੀ ਫਰੂਟ ਕਰੀਮ ਦਾ ਸਟਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖ਼ੁਦ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਫਰੂਟ ਕਰੀਮ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ: ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਛੱਡੋ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਚਰਨ ਕਮਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉੱਥੇ 10, 15 ਜਾਂ 20 ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰੋ, ਪੈਸਾ ਕਮਾਓ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾਓ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜਵੀਰ ਜਵੰਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਛੱਡੋ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਮੁਲਕ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿਣ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਪਨ ਬੀਤਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜਵਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪੇ, ਸੱਜਣ-ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਹਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।