ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਾਧਨ

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਮਟਰ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਪੁਲਾਓ, ਮਟਰ-ਪਨੀਰ, ਸੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਆਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਮਟਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਖੁਰਾਕੀ ਰੇਸ਼ਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਸੀ ਅਤੇ ਕੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਣਿਜ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ, ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੇਕਰ ਦੋ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਆਮਦਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ ਜੀਵਾਣੂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੋਣ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ, ਬੀਜ ਦੀ ਸੋਧ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦਾਂ, ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਕੀਟ-ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਖੇਤੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ, ਬਾਲਕੋਨੀ ਜਾਂ ਰਸੋਈ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਗਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੋ ਬੈਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਟਰ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣੀਏ।

ਪੀ.ਏ.ਯੂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਟਰ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਗਾਅ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 20 ਤੋਂ 25 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਸਮੇਂ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਉਗਾਅ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਕੋਰੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਬਣਨ ਸਮੇਂ ਕੋਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਝੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਦਾ ਝਾੜ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚੁਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰੇਤਲੀ ਅਤੇ ਰੇਤਲੀ ਮੈਰਾ ਜ਼ਮੀਨ (Sandy Loam Soil) ਵਧੀਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਜਾਊ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗਲਣ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਾਹ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਹਾਗਾ ਫੇਰ ਕੇ ਭੁਰਭੁਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਵੇਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਮੀ ਹੋਣੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੌਣੀ ਕਰਕੇ, ਢੁੱਕਵਾਂ ਵੱਤਰ ਆਉਣ ’ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਝਾੜ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਭਾਅ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੋਣ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸਮ ਚੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਗੇਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਏਪੀ-3 (AP-3), ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟੇ ਮਧਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 8.85 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਫਲੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 6 ਤੋਂ 8 ਹਰੇ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 65 ਤੋਂ 70 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਤੁੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਖੇਤੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਔਸਤ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 31.5 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੈ। ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ-7, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੂਟੇ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 15 ਤੋਂ 18 ਫਲੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਔਸਤ ਲੰਬਾਈ 9.57 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 65 ਤੋਂ 70 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਤੁੜਾਈ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 32 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੈ।

ਮਟਰ ਅਗੇਤਾ-6, ਇਹ ਕਿਸਮ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਰਮੀ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਮਧਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੂਟਾ ਲਗਭਗ 12 ਤੋਂ 15 ਫਲੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 49 ਤੋਂ 50 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਤੁੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਔਸਤ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 24 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਕਲ (Arkel), ਇਹ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗੇਤੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਬੌਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 8 ਤੋਂ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਫਲੀ ਵਿੱਚ 7 ਤੋਂ 8 ਮਿੱਠੇ ਦਾਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਤੁੜਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 60 ਤੋਂ 65 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਟਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪੰਜਾਬ-89, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਕੱਦ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਬੂਟੇ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 28 ਤੋਂ 30 ਫਲੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੀ ਵਿੱਚ 9 ਤੋਂ 10 ਦਾਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮਿੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 85 ਤੋਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਤੁੜਾਈ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਝਾੜ 60 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੀ ਫਲੀ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛਿਲਕੇ ਸਮੇਤ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 12 ਤੋਂ 13 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 90 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਤੁੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਔਸਤ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 47 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਾੜ ਅਤੇ ਪੱਕਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਮਾਨੀ ਅੰਕੜੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ-ਸੋਧ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੱਧ-ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਅੱਧ-ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗੇਤੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਉਖੇੜਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਲਈ ਫ਼ਸਲ ਰੱਖਣ ਸਮੇਂ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗੇਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 45 ਕਿੱਲੋ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 30 ਕਿੱਲੋ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਬੀਜ-ਖਾਦ ਡਰਿੱਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 7.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖਣੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬੀਜ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕ ਨਾਲ ਸੋਧਣ ਨਾਲ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਪਟਾਨ ਜਾਂ ਥੀਰਮ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਬਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ। ਜੇ ਜੀਵਾਣੂ ਟੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਟਰਾਂ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ ਕਲਚਰ ਵਰਤੋ। ਬੀਜ ਨੂੰ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਕੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬੀਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਬੀਜ ਸੋਧ ਅਤੇ ਜੀਵਾਣੂ ਕਲਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਤਪਾਦ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰੱਖੋ।

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸੁਧਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਰੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ ਜੀਵਾਣੂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੇਲੋੜੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰੋ। ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵੱਧ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੀ ਸਿੰਜਾਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਣੇ ਭਰਨ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਿੰਜਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿੰਝ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਤੁੜਾਈ?

ਨਦੀਨ ਫ਼ਸਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ, ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਡੀ ਕਰਕੇ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਕ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਉਤਪਾਦ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਹੈ। ਪੈਂਡੀਮੈਥਾਲਿਨ ਜਾਂ ਲੀਨੂਰੋਨ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੇਵਲ ਲੇਬਲ ’ਤੇ ਦਰਜ ਫ਼ਸਲ, ਮਾਤਰਾ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ। ਗਲਤ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਛਿੜਕਾਅ ਵੇਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨ ਵਰਤੋ।

ਜਦੋਂ ਮਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਜਾਣ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਹਰੀਆਂ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁੜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਦਾਣੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਠਾਸ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗੇਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਤੁੜਾਈਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਦੀ ਮੰਡੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਅਤੇ ਗਮਲਿਆਂ ‘ਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ

ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖੇਤੀ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਛੱਤ, ਬਾਲਕੋਨੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਮਟਰ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਮਟਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਢੁੱਕਵਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਟਰ ਉਗਾਉਣ ਲਈ 12 ਤੋਂ 15 ਇੰਚ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਚੌੜਾ ਗਮਲਾ ਜਾਂ ਗ੍ਰੋ ਬੈਗ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਮਲੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਛੇਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ ਤਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧੇਗਾ।

ਮਟਰਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਲਈ ਹਲਕੀ, ਭੁਰਭੁਰੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਿੱਟੀ ਵਰਤੋ। ਇਸ ਲਈ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਗੀਚੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਰੂੜੀ ਜਾਂ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ, 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਬੁਰਾਦਾ ਜਾਂ ਮੋਟੀ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਸੁਧਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਹੀ ਵਰਤੋ।

ਚੰਗੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੀਜ ਚੁਣੋ। ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਉਗਾਅ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਤੋਂ 3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਬੀਜੋ। ਦੋ ਬੀਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖੋ। ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕਾ ਪਾਣੀ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿੱਲਾ ਨਾ ਕਰੋ।

ਮਟਰਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਘੰਟੇ ਧੁੱਪ ਮਿਲਣੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਮਲੇ ਨੂੰ ਛੱਤ ਜਾਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖੋ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਘੱਟ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵੇਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਛੜੀਆਂ, ਲੱਕੜੀਆਂ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਲੀ ਲਗਾ ਦਿਓ। ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਸਹਾਰੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੇਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਤੋੜਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੌਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ

ਗਮਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਉੱਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦਿਓ। ਗਰਮ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਜਲਦੀ ਸੁੱਕ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਹਰ 15 ਤੋਂ 20 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਦ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਲੀਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ। ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ ਬਣਨ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।

ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਮਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 60 ਤੋਂ 80 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫਲੀਆਂ ਹਰੀਆਂ, ਮੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੋੜ ਲਵੋ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੁੜਾਈ ਨਾਲ ਬੂਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਵੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ

ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਟਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਖਾਦਾਂ, ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਮਟਰ ਉਗਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਮਲੇ, ਗ੍ਰੋ ਬੈਗ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਿਆਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਦੀਨ ਪੁੱਟਣਾ ਆਸਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਵਿੱਚ ਵੇਲਦਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਤਾਜ਼ੀ ਸਬਜ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਖਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਢੁੱਕਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੋਣ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ, ਬੀਜ ਦੀ ਸਹੀ ਸੋਧ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੰਜਾਈ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਵੇਂ ਗਮਲੇ, ਪੋਸ਼ਕ ਮਿੱਟੀ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਮਟਰ ਉਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਫ਼ਲ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮਟਰਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।