ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਹੇ

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ – ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ – ਹੁਣ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਹੋੜ ਹੁਣ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ – ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਟਲੀ ਦੁਖਾਂਤ

17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਦੋਹਰਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਬਾਹਰੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਅਚਾਨਕ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰਿਆ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਹਾਲ, ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ-ਗਿਛ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ – ਜੋ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੁਣ ਕਤਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਗੋਂ, ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ‘ਗੋਲਕ’ (ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਫੰਡ) ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਨਿਮਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਢਹਿਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ: ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ

ਤਣਾਅ ਸਿਰਫ ਇਟਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪ ਹੋ ਗਈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨਾਂ – ਜੋ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ – ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਾਥੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਣਾ, ਇੱਕ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਤਭੇਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਦਬਦਬੇ ਦੀ ਹੋੜ, ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪਰਛਾਵਾਂ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ “ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਵਾਦਾਂ” ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਰਤ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਤੱਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਅੰਦਰ “ਅਸੀਂ ਬਨਾਮ ਉਹ” ਧੜੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ, ਇਹ ਸਮੂਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ – ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ

ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਝੜਪਾਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ। ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਚ ਫੱਸਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣੇ ਰਹਿਣ, ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣ।