Dera Baba Nanak

ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ: ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਚੋਣੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੋੜ

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਨੰਬਰ 10 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2024 ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤੀ ਸੀਟ

ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇਹ ਕਸਬਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਨੰਬਰ 10 ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਬੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। 2012 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ 2024 ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ

Dera Baba Nanak 1
Photo Credit- Ai generated

ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਅਹਿਮ ਅਸਥਾਨ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇੱਕੋ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

1947 ਦੀ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਲਾਂਘਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੇੜੇ ਬਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਥਲ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2019 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਾਂਘਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਬਣਿਆ।

2022 ਦੀ ਚੋਣ ’ਚ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵੋਟਰ

ਹਲਕੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ। 2022 ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲਈ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਤਦਾਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 1,97,081 ਵੋਟਰ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1 ਲੱਖ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 92 ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰ ਸਨ। ਉਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ 1,44,722 ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਈ ਅਤੇ ਮਤਦਾਨ 73.43 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ।

Dera Baba Nanak voters
Photo Credit- Ai generated

ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰੰਧਾਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕਾਹਲੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੰਮੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਹਿਮ ਚਿਹਰੇ ਰਹੇ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ ਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

2012 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2,940 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 2017 ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਫਿਰ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ। ਸੀਟ ਰੰਧਾਵਾ ਕੋਲ ਰਹੀ, ਪਰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫ਼ਰਕ 1,194 ਵੋਟਾਂ ਤੱਕ ਘਟ ਗਿਆ। 2022 ਵਿੱਚ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ 52,555 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਰਵੀਕਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ ਨੂੰ 52,089 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ 466 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ।

2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ। ਰਵੀਕਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ, ਜੋ 2022 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ, ਇਸ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਲੜੇ।

ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ’ਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਜਿੱਤ

Dera Baba Nanak Election
Photo Credit- Ai generated

ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ 59,104 ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ 53,405 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 5,699 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ। ਰਵੀਕਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ 6,505 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰਹੇ। ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਫ਼ਰਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਹਾ।

23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲੀ। ਕੁੱਲ 18 ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਗੇੜ ਤੱਕ ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ ਅੱਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਲੀਡ ਲਈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗੇੜ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਚਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮਨੀ ਨਤੀਜੇ ਆਏ। ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸੀ ਕਿ 2012 ਤੋਂ ਸੀਟ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਕੋਲ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇਸ ਚੋਣੀ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ? ਚੋਣੀ ਕਾਰਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਬਦਲਦਿਆਂ ਵੇਖੀ ਹੈ।

Abhilasha Aggarwal

Abhilasha Aggarwal is a reporter and writer associated with Sadda Punjab and Kissan of India Punjabi. She covers stories related to Punjab, focusing on its culture, history, politics, agriculture, sports, and social issues. Her work includes ground reporting, interviews, feature stories, and video journalism, bringing people's stories and important issues to the forefront through research-based storytelling.

Post navigation

ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ: ਬਾਜਵਾ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਤੇ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਦਸਤਕ

ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਟੱਕਰ, ਬਾਜਵਾ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ‘AAP’…

Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *