ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਵਾ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 127 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਲ 1899 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅੱਜ ਤੋਂ ਠੀਕ 110 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 8 ਫਰਵਰੀ 1916 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (PSPCL) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਾਲ ਗੇਟ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਬਿਜਲੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

PSPCL ਦੇ ਸਿਟੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਰਕਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪਲਬਧ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਐੱਚ.ਸੀ. ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੀ.ਐੱਮ. ਕਿੰਗ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

11 ਦਸੰਬਰ 1915 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 11 ਦਸੰਬਰ 1915 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਮਿਊਂਸਪਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੀ.ਐੱਮ. ਕਿੰਗ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ’ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ 8 ਫਰਵਰੀ 1916 ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਵਰਕ ਆਰਡਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਵਰਕ ਆਰਡਰ ਨੰਬਰ 1’ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਵਰਕ ਆਰਡਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਕਾਰ ਨੂੰ 55 ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ 1916 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ 55 ਰੁਪਏ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। PSPCL ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਪਰ ਬਾਰੀ ਦੋਆਬ ਨਹਿਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਸਾਲ 1915 ਵਿੱਚ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਸਥਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੈਰੀਟੇਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

1917 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਸੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਰੇਟ

ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। PSPCL ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1917 ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਟੈਰਿਫ਼ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਛੋਟ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਇਹ ਤੱਥ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸੀਮਤ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਸੀ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾਗਤ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਗਿਆ।

110 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੰਤਰ

1916 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਜਾਲ ਲੱਖਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 110 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਤਪਾਦਨ, ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਵੇਖੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਢਾਂਚੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲਾਂ ਅਤੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਤੀ ਮਿਲੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂਅਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਬਿਲਿੰਗ, ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਮੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਕਰੋੜਵਾਂ (1,00,00,000ਵੀਂ) ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ

PSPCL ਦੇ ਚੀਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਸਾਊਥ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੋਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਰਤਨ ਮਿੱਤਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇਸ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਸਰਿਤਾ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ PSPCL ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜਵੀਂ (1,00,00,000ਵੀਂ), ਅਰਥਾਤ 10 ਮਿਲੀਅਨ, ਬਿਜਲੀ ਖਪਤਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ 31 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਘਟਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ 1916 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ 1916 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਜਦਕਿ 2021 ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 1.07 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤਕਾਰ

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ PSPCL ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.07 ਕਰੋੜ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ, ਵਪਾਰਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 79.28 ਲੱਖ ਘਰੇਲੂ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰੀਬ 12.57 ਲੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, 13.91 ਲੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ 1.57 ਲੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 6,414 ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਉਦਯੋਗ, ਵਪਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਹਰ ਪੱਖ ਬਿਜਲੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। 8 ਫਰਵਰੀ 1916 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ 1.07 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਾਲ ਗੇਟ ਨੇੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਅੱਪਰ ਬਾਰੀ ਦੋਆਬ ਨਹਿਰ ’ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ 110 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਦਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1916 ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਰਕ ਆਰਡਰ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।