ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਹੀ ਬਣਿਆ ਮਦਦਗਾਰ

ਇਸ ਜੂਨ ‘ਚ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਮਲਿਕ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋਹਾ ਦੇ ਹਮਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਫਸੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਤਰ ਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਾਰਡ ਸੀ ਪਰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਤੁਰਕੀਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹੈ, ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਇਆ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਦੋਹਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ – ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਪਾਸਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਮਲਿਕ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਕਤਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਤਰ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ, ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਸੀ: ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੁਰਕੀ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀਮਾ (ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $400,000) ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਕੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਕੀਮ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਅਤੇ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਏ।

ਜਦੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਬਣ ਗਿਆ

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਜਾਇਦਾਦ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਮਲ ਡਿਵੈਲਪਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ “ਨਿਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ” ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਵੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਬੇਕਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਹਨਾਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਸੀ।

ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ, ਇਹ ਜੋੜਾ 16 ਜੂਨ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਮਤਿਆਜ਼ ਹਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 17 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਨੂੰ ਦੋਹਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੈਧ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼।

ਇੱਕ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਇਸ ਲਈ ਮਿਲੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕਤਰ ਦਾ ਵੈਧ ਨਿਵਾਸ ਪਰਮਿਟ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵਾਸ ਕਾਰਡ ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਕਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਰਕੀ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਹ ਲਗਭਗ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਰਹੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਟਿਸਟਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਖੁਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪੇਟ ਦੀ ਸਰਜਰੀ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।

ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ

ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਨੇ ਦੋਹਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਬੇਨਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ; ਉਹ “ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ” ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਬਚੇ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਦਤਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਐਪੀਸੋਡ ਤੋਂ ਕਿ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ

ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ – ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਸਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ – ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਹੀ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਚ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ।

ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਾਗਰਿਕਤਾ-ਦੁਆਰਾ-ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਇਨਾਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੜਬੜ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੰਧ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਜੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਦਰਜੇ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਗਲੋਬਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪਾਸਪੋਰਟ ਤਾਂ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।