ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਤੱਕ: ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਸਰੂਪ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਜੋਸ਼, ਜਜ਼ਬੇ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਖਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਿਰਫ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ, ਕੱਚੇ ਪਿੜ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ‘ਸਟੇਡੀਅਮ’ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਕਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਨ।

ਕਬੱਡੀ: ਪਿੜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ-ਲੀਗ ਤੱਕ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫ਼ਰ

ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਡ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਸਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਕਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਉਡਾਉਂਦੇ ਗੱਭਰੂ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਘਿਓ ਦੇ ਪੀਪੇ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਗੁੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਹੀ ਕਬੱਡੀ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰੋ-ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ’ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਿਟਨੈੱਸ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮੈਟ ‘ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਚਮਕ-ਧਮਕ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਚਮਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ‘ਦੇਸੀਪਣ’ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਜੋ ਕਦੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਰੂਹ ਸੀ, ਅੱਜ ਗੁਆਚ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਸਰ ਰਹੀ ਵਿਰਾਸਤ: ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਗੀਟੇ

ਜਿਥੇ ਕਬੱਡੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਡੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਯਾਦਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ‘ਦੇਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਖੇਡ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਾਰਗਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੀਟੇ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਖੇਡ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਹਿਲੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੀਟੇ ਸਿਰਫ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਸਬਰ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਜ਼ਰੀਆ ਸਨ। ਅੱਜ ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਸਿਰਫ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ‘ਵਿਰਾਸਤੀ ਪਿੰਡਾਂ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਚੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਭਰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਚੀਨੀ ਡੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਬੰਟੇ ਖੋਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨਾ ਵਹਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਏਸੀ (AC) ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਜਿਥੇ ਸਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਸੋਸ਼ਲ’ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ, ਟੀਮ ਵਰਕ ਅਤੇ ਲੜ ਕੇ ਫਿਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾਪਨ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੁਸਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਅੰਗੂਠੇ ਚਲਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤੀ ਫਿਟਨੈੱਸ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ

ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਸਿਰਫ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਨ। ਭੰਗੜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ‘Bhangra Cardio’ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕਸਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ, ਕੋਟਲਾ ਛਪਾਕੀ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਟੱਪਣਾ ਸਰੀਰਕ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਇੱਕ ‘Stress Reliever’ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੰਮ ਨਾਲੋਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ਕਬੱਡੀ ਜਾਂ ਫੜਨ-ਫੜਾਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਖਿਦੋ ਖੂੰਡੀ ਤੋਂ ਸ਼ਟਾਪੂ ਤੱਕ

ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਖਿਦੋ ਖੂੰਡੀ ਖੇਡਣ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਲੀਰਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਟਾਪੂ ਖੇਡਣ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਵਾਹੀਆਂ ਕੁਝ ਲੀਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਸਾਨੂੰ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਬਜਟ’ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਦਾ ਭੇਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਖੇਡਾਂ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮਹਿੰਗੇ ਬੂਟ ਜਾਂ ਕਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਉਹ ਸਾਦਗੀ ਖੋਹ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਈਏ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ‘PUBG’ ਖੇਡਣ ਨਾਲੋਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣਾ ਜਾਂ ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਚਲਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਭੰਗੜੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵਿਆਹਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਕਸਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਲੋਬਲ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸਫਲਤਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਕੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਸਰੂਪ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਆਬਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਹੋਵੇ। ਆਓ, ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਖੇਡ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਉਹ ‘ਹੱਸਦਾ-ਖੇਡਦਾ ਪੰਜਾਬ’ ਬਣਾਈਏ, ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ।