Lieutenant Colonel Sampuran Singh

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, MVC ਅਤੇ VrC: ਬੇਡੋਰੀ ਦੇ ਅਮਰ ਨਾਇਕ

ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸੂਰਬੀਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਦਲੇਰੀ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦਾ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ) ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਿੱਕਾ ਜਮਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਮਹਾਂ ਵੀਰ ਚੱਕਰ (MVC) ਅਤੇ ਵੀਰ ਚੱਕਰ (VrC) ਦੋਵੇਂ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਢ

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਥੋਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜੰਮੇ-ਪਲੇ ਹੋਣ ਸਦਕਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਦਲ ਰੈਜੀਮੈਂਟ “ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ” ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਅਟੁੱਟ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੇ ਦਮ ‘ਤੇ ਉਹ 19 Punjab ਦੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।

1965 ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

Significance of Haji Pir

ਅਗਸਤ 1965 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਲਈ ‘Operation Gibraltar’ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਇਸ ਘੁਸਪੈਠ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ 19 ਇਨਫ਼ੈਂਟਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ 68 ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ “ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 68 ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਚੰਦ ‘ਜ਼ੋਰੂ’ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ 6 ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੇਡੋਰੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ

ਬੇਡੋਰੀ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 12,330 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਚੋਟੀ ਤਿੱਖੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤੰਗ ਪਹਾੜੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਰਚੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। 25 ਅਗਸਤ 1965 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 19 ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਬੇਡੋਰੀ ‘ਤੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ 7 ਬਿਹਾਰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਟੀਚੇ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕੇ ਗਏ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਲਟਨ ਦਾ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਅਸਫ਼ਲ ਯਤਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਅਸੰਭਵ ਪੈਂਡੇ ਅਤੇ ਮਾਰੂ ਭਾਰ

ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਰੂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਵੱਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ, ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ, ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਪੱਥਰੀਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਅਤੇ ਤਿਲਕਣ ਭਰੇ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਔਖਾ ਪੈਂਡਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ, ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੈੱਟ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉੱਚੀਆਂ-ਨੀਵੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹੇ। ਤੇਜ਼ ਠੰਢ, ਉਚਾਈ, ਭਾਰੀ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਰਨਲ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ-ਅਫਜ਼ਾਈ ਨੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਟੁੱਟਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ।

ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਗਵਾਈ

Leading from the Front

ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ 19 ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਵਾਨ ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮਾਰੂ ਫਾਇਰ ਹੇਠ ਬਟਾਲੀਅਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ, ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੌਛਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜੋਸ਼ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬੰਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ।

ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 19 ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 29 ਅਗਸਤ 1965 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੇ ਬੇਡੋਰੀ ‘ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੇਡੋਰੀ ਦੀ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਨਾਲ 1 ਪੈਰਾ ਲਈ ਹਾਜੀ ਪੀਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ: ਅਗਲੇਰੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ

ਬੇਡੋਰੀ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਂ ਗੁਆਏ ਤੁਰੰਤ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਲੇਰੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਸਦਕਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸਿਓਂ ਮੁੜ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖੀ।

VrC ਅਤੇ MVC ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ

Honours VrC and MVC

ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਿੱਜੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਰ ਚੱਕਰ (Vir Chakra) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਹਾਂ ਵੀਰ ਚੱਕਰ (Maha Vir Chakra) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 1965 ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ MVC ਅਤੇ VrC ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੋਣਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ।

ਇੱਕ ਅਮਰ ਅਤੇ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਾਸਤ

ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਰ ਰਹੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੱਥੋਵਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਚੋਟੀਆਂ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੂਰਬੀਰ ਅੱਜ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਹਰ ਜਵਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। 19 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਦੇਸ਼ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ।

Post navigation

50 ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਤੋਂ 900 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਤੱਕ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ

ਜਦੋਂ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੂਲਪੁਰ ਦੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਚੰਡੀ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ…

Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *