ਸਾਲ 2024 ਤੋਂ, ‘ਸੈਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ’ (SAF International) ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਸਿਲਾਈ ਸੈਂਟਰਾਂ’ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਟਰ ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ: ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਣ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਸਿਰਫ਼ 12 ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਹਿਰੀਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ: ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਤੋਂ ਘਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ ਤੱਕ
ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 20 ਸਾਲਾ ਮਹਿਰੀਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਮਹਿਰੀਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10 ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਚਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਰੀਨ ਨੇ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਕੋਲ ਵੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੁਨਰ ਜਾਂ ਸਹੀ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰ ਰਾਹੀਂ SAF ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਿਲਾਈ ਕੋਰਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿਰੀਨ ਨੇ Bibi Bhani Sewing Center ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਹੁਨਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ‘ਚ ਵਾਧਾ
ਮਹਿਰੀਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਾਫ਼ੀ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਕੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਰ Bibi Bhani Sewing Center ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਰ ਰਿੰਪੀ ਮੈਡਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਝਿਜਕ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਿਰੀਨ ਨੇ ਡਰਾਫਟਿੰਗ, ਕਟਿੰਗ, ਸਿਲਾਈ, ਕਢਾਈ, ਤੁਰਪਾਈ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਸਿੱਖੇ।
ਤਕਨੀਕੀ ਹੁਨਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੋਰਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਾਂਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਖਲਾਈ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਅੱਜ ਮਹਿਰੀਨ ਅਫ਼ਗਾਨੀ, ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਸੂਟਾਂ ਸਮੇਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿਲਾਈ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਆਰਡਰਾਂ ਸਦਕਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 4,000 ਤੋਂ 5,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ 4,000 ਰੁਪਏ ਸਿੱਧੇ ਘਰ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਲਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਬੁਟੀਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਹਿਰੀਨ ਤੋਂ ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਧੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ
ਪਹਿਲੇ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਹਿਤ, ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜਾ ਸੈਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ 2026 ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ‘Bibi Bhani Sewing Center’ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਹਰ ਸਿਖਿਆਰਥਣ ਨੂੰ ‘ਗਿਫਟਸ ਆਫ਼ ਕੰਪੈਸ਼ਨ’ (Gifts of Compassion) ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ SAIF ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਧਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿਰੀਨ ਹੁਣ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਖ਼ੁਦ ਦਾ ਬੁਟੀਕ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ‘Bibi Bhani Sewing Center ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂਹੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Leave a Comment