ਦੋ ਸਰਜਰੀਆਂ, ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਤਗਮੇ: 65 ਸਾਲਾ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਕਮਾਲ ਵਾਪਸੀ

ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਦਿਮਾਗੀ ਸਰਜਰੀਆਂ, ਲੰਬਾ ਇਲਾਜ, ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ। ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ 65 ਸਾਲਾ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਚ ਚਾਰ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਅਧੂਰਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ‘ਚ ਹੋਈ 38ਵੀਂ ਮਲੇਸ਼ੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ‘ਚ ਜਦੋਂ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਉੱਤਰੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੌੜ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਪਰ ਓਪਿੰਦਰ ਲਈ ਇਹ ਉਸ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਸੀ ਜੋ 40 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਔਖਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਡੀਅਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਗਈ। ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਲਏ। 400 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕਸ ਥ੍ਰੋ ‘ਚ ਸੋਨ, 100 ਮੀਟਰ ਤੇ 200 ਮੀਟਰ ‘ਚ ਚਾਂਦੀ। ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਚ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਗਮਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਅੱਜ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਖਿਡਾਰਨ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ 1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਟਾਰ ਐਥਲੀਟ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 1981-82 ਅਤੇ 1982-83 ‘ਚ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ‘ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ’ ਬਣੀ। 1984 ‘ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਦੌੜਾਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟਰੈਕ, ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਹਾਕੀ – ਹਰ ਥਾਂ ਉਸਦੀ ਧਾਕ ਸੀ। ਰਫਤਾਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ – ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਣਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਅਜੇ 40 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਉਣੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਰਾਹ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ

ਹਰ ਕਹਾਣੀ ‘ਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਪਿੰਦਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਇਹ ਮੋੜ 2000 ‘ਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਟਿਊਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਈ। ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਔਰਤ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ‘ਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਰਫਤਾਰ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਸੰਭਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ 2013 ‘ਚ ਮੈਨਿੰਜਾਈਟਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪੈ ਗਈ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ, ਲੰਬਾ ਇਲਾਜ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਥੇ ਹੀ ਖੇਡਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।

ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਵਾਪਸੀ

ਵਾਪਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਕੁਝ ਕਦਮ ਤੁਰਨ ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੌੜਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਫੇਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ। ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਪਿੰਦਰ ਫੇਰ ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਆਈ। ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ ਉਸਦਾ ਮਕਸਦ ਤਗਮੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ‘ਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੈਟਰਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ‘ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ। ਇਹ ਤਗਮੇ ਸਿਰਫ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਹ ਉਸਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਖੇਡਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਕਤ, ਜਜ਼ਬਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।” ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਲਈ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਸਿਰਫ ਖੇਡ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਗਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣ ਗਈ।

ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ

ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਓਪਿੰਦਰ ਨਵੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਲਿਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-7 ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ‘ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ‘ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 2022 ‘ਚ ਕੇਰਲ ‘ਚ ਹੋਈ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ‘ਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 2023 ‘ਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ‘ਚ ਚਾਂਦੀ ਤਗਮਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ‘ਚ 100 ਮੀਟਰ ਤੇ 200 ਮੀਟਰ ‘ਚ ਸੋਨ। ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਖੇਲੋ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੇਮਜ਼ ‘ਚ ਚਾਰ ਸੋਨ। ਅੱਜ ਉਸ ਕੋਲ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਗਮੇ ਨੇ। ਉਮਰ ਵੱਧ ਗਈ, ਪਰ ਜਜ਼ਬਾ ਉਹੀ ਜਵਾਨ ਰਿਹਾ।

ਚਾਰ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਜਿੱਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਅਧੂਰਾ ਸੀ – ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੌਕਾ ਜਵਾਨੀ ‘ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਪਿੰਦਰ ਨੂੰ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਸਿਰਫ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ‘ਚ 400 ਮੀਟਰ ‘ਚ 1:42.35 ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੋਨ ਜਿੱਤਿਆ। ਡਿਸਕਸ ਥ੍ਰੋ ‘ਚ 14.75 ਮੀਟਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਦੂਜਾ ਸੋਨ। ਨਾਲ ਹੀ 100 ਮੀਟਰ ਤੇ 200 ਮੀਟਰ ‘ਚ ਚਾਂਦੀ। ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਚ ਪੋਡੀਅਮ ‘ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।

ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ

ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਕਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਉਸ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਿਕਲਿਆ।

ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਦੇ ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਜਿੱਤੇ ਚਾਰ ਤਗਮੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਬੁੱਕ ‘ਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਓਪਿੰਦਰ ਲਈ ਇਹ ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਨੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 40 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ – ਕਿ ਦੌੜ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਨਿਸ਼ ਲਾਈਨ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚਾਂਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਚਾਰ ਤਗਮੇ ਸਿਰਫ ਧਾਤ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਧੀਰਜ, ਸੰਘਰਸ਼, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦਾ ਇਨਾਮ ਨੇ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਓਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਹਵਾਲੇ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।