NFHS-6 ਮੁਤਾਬਕ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਵੱਧ; ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਬਣ ਰਹੇ ਵੱਡੀ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀ
ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਅਕਸਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
ਪਰ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ-6 (NFHS-6) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀਆਂ 44.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਦਕਿ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ 21.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀਆਂ 30.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਹ NFHS-6 ਦੇ 2023-24 ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਫੈਕਟ ਸ਼ੀਟਾਂ 29 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਰਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੀ ਤਸਵੀਰ ਬਹੁਤੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। NFHS-5 (2019-21) ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀਆਂ 40.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। NFHS-6 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਧ ਕੇ 44.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ 24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 30.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। NFHS-5 ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ 14.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ 140 mg/dl ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਜਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। NFHS-6 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਧ ਕੇ 21.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸੇ ਸੂਚਕ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 13.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 17.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ 21.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਆਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਇਹ ਸੂਚਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ: ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 2.6 ਅਰਬ ਬਾਲਗ ਵੱਧ ਭਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 94 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ।
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 45 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸਾਲ 1990 ਤੋਂ 2024 ਦਰਮਿਆਨ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਟਾਪਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਬਦਲਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕੀ ਆਦਤਾਂ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਮੌਕੇ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। WHO ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (IDF) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ 2025 ਦੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਐਟਲਸ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 58.9 ਕਰੋੜ ਬਾਲਗ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਸ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਨੌਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਤਾਂ 2050 ਤੱਕ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 85.3 ਕਰੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਵੱਧ ਭਾਰ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਚਰਬੀ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧਕਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਵੱਧ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ’ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਲ, ਗੁਰਦਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਉਮਰ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਸੈਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਪਰ ਇਸ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਬੋਝ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲੇ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
NFHS-6 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਧਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।



Leave a Comment