ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹਵਾਦਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆਲੀ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਪਸੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਫਾਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਹੀ ਉਤਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਮਿਸਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਮੇਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਮੈਂ ਹੀ ਸਵਾਰਾਂ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ
ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਇੱਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੌਜੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਵਪਾਰੀ, ਵਕੀਲ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 7 ਤੋਂ 8 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕੋਨਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੂੜਾ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਜਜ਼ਬਾ
ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੈਪਟਨ ਸੁਖਜੀਤ ਵੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਜੁੜ ਕੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਪਟਨ ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਕਰਨਲ ਸਲਵਾਨ ਰਾਹੀਂ ‘ਮੇਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਮੈਂ ਹੀ ਸਵਾਰਾਂ’ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸਾਕਾਰ ਹੋਈ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਦਾਰ ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 13 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 20 ਸਤੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਪੋਲੋ ਗਰਾਊਂਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਡਰਾਈਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਜ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਨਹੀਂ, ਜਜ਼ਬਾ ਅਹਿਮ
ਇਸ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਉੱਤਰ ਕੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਾਢੇ 78 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ ਹੈ।
ਆਦਤਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪਹਿਲ
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਸਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਕੂੜੇਦਾਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੂੜੇ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਡਫਿਲ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਡਸਟਬਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਇੰਦੌਰ ਜਾਂ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕੂੜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਪਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਡੈਸਕ ਅਤੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੂੜਾ ਡੰਪਿੰਗ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਥੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੂੜਾ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕੇ।
ਨਾਗਰਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਅਪੀਲ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਪਟਨ ਸੁਖਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਰ ਦੇ ਡਸਟਬਿਨ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਦਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਮੁੜ ਕੂੜੇ ਦੇ ਲਿਫਾਫੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਕਦਮ
‘ਮੇਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਮੈਂ ਹੀ ਸਵਾਰਾਂ’ ਟੀਮ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਯਤਨ ਸਿਰਫ਼ ਕੂੜਾ ਹਟਾਉਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇਗਾ।
Leave a Comment